Stichting Cosmicus is een Nederlandse onafhankelijke organisatie die sinds 1995 projecten op het gebied van onderwijs, diversiteit en duurzaamheid organiseert. Haar hoofddoel is het vormen van wereldburgers die een bijdrage leveren aan de samenleving.

Stichting Cosmicus is niet gebonden aan een religieuze of maatschappelijke stroming. Het enige verband tussen Stichting Cosmicus en Fethullah Gülen is dat er mensen binnen de organisatie werkzaam zijn die zijn ideeën een warm hart toedragen. De stichting ziet hier echter niets verkeerds in, omdat Gülen al meer dan vijftig jaar waarden als vrede, wederzijds respect en altruïsme onderwijst. Het aangaan van de dialoog, dienstbaarheid aan de maatschappij, hulpverlening en het toegankelijk maken van onderwijs zijn waarden die worden uitgedragen door Gülen en vele andere religies, stromingen en organisaties, waaronder Stichting Cosmicus.

De inspiratie die zijn sympathisanten uit zijn woorden halen is persoonlijk van aard, net als hun religie, geaardheid of culturele afkomst. In de organisatie staan hun vakmanschap centraal.

Stichting Cosmicus heeft geen scholen.

In 2005 heeft Stichting Cosmicus het initiatief genomen om kenmerken voor goed onderwijs in een pluriforme samenleving te formuleren en uit te werken. Stichting Cosmicus zet zich actief in voor de verdere ontwikkeling en verspreiding ervan. Deze onderwijskenmerken worden regelmatig herzien en zonodig aangepast en/of aangevuld. Momenteel zijn er negen Cosmicus onderwijskenmerken, namelijk 1) goede pedagogische leeromgeving, 2) wereldburgerschap, 3) mentoring/persoonlijke aandacht, 4) coöperatief leren, 5) ouderbetrokkenheid, 6) talentontwikkeling en excellentie, 7) kernvakken, 8) verbinding met de samenleving en 9) deskundigheidsbevordering.

In 2006 heeft Stichting Cosmicus samen met een scholengemeenschap in Rotterdam en onder diens bewind een school voor voortgezet onderwijs opgericht. Het onderwijskundig profiel van de school is een mix van de Cosmicus onderwijskenmerken en die van het bestuur van de scholengemeenschap, ingebed in de eigen schoolcontext. De verantwoordelijkheid voor de invulling van het onderwijskundig profiel ligt bij het bestuur van de school, maar daarover is wel frequent contact en samenwerking met Stichting Cosmicus.

In de jaren daarna hebben ook andere scholengemeenschappen (van diverse denominaties) interesse getoond in de Cosmicus onderwijskenmerken en zijn er mee aan de slag gegaan.

Daarnaast zijn er scholen die opgericht zijn door mensen die Stichting Cosmicus en de Cosmicus onderwijskenmerken een warm hart toedragen. Ook deze scholen vallen niet onder het bewind van Stichting Cosmicus. De verantwoordelijkheid van de scholen ligt bij het desbetreffende schoolbestuur. Er is onderling contact en samenwerking op het gebied van de Cosmicus onderwijskenmerken.

Er zijn in Nederland diverse scholen voor primair en voortgezet onderwijs die werken met de Cosmicus onderwijskenmerken voor goed onderwijs in een pluriforme samenleving. Geen van deze scholen valt onder het bewind van Stichting Cosmicus. De scholen bepalen zelf in welke mate en vorm zij de Cosmicus onderwijskenmerken op hun school willen implementeren.

Stichting Cosmicus heeft een faciliterende en intermediërende rol tussen deze scholen. Met regelmaat komen vertegenwoordigers (bv. directeuren, leraren, coördinatoren) van deze scholen bij elkaar om kennis en ervaring uit te wisselen. Daarnaast coördineert Stichting Cosmicus visitaties tussen de scholen. Het doel is om gezamenlijk te reflecteren op de Cosmicus onderwijskenmerken en van elkaar te leren. Sinds 2016 is begonnen aan een Monitor Burgerschap. De resultaten van de monitor geven inzicht in hoe leerlingen denken over burgerschapsthema’s zoals altruïsme, verantwoordelijkheidsgevoel, democratisch handelen en omgaan met verschillen.

De toekomstdoelen van Stichting Cosmicus met betrekking tot de Cosmicus onderwijskenmerken:

  • Heldere criteria formuleren waaraan de kwaliteit van de Cosmicus onderwijskenmerken moet worden getoetst;
  • Een Cosmicus-predikaat uitgeven;
  • Trainingen en cursussen ontwikkelen voor leraren en directeuren wat betreft de Cosmicus onderwijskenmerken.