Historie

Oprichting

Stichting Cosmicus is in 1995 door Turks-Nederlandse studenten als studentenorganisatie opgericht. Zoals veel tweede generatie niet-westerse allochtone jongeren groeiden zij op in achterstandssituaties. Als kinderen van de eerste generatie Turkse gastarbeiders kregen zij van huis uit weinig ondersteuning en begeleiding mee. Hoewel sommige scholen hen adequaat stimuleerden en ondersteunden was dat niet op alle scholen en voor iedereen het geval. Een deel van de leraren schoot ernstig tekort in het in kaart brengen van de behoeftes van deze groep leerlingen. Ondanks de ongelijke en moeilijke omstandigheden slaagden zij er toch in om – als eersten van hun familie – te gaan studeren aan een hogeschool of universiteit. Daar kwamen zij in contact met andere studenten die dezelfde problemen hadden ervaren. Zij realiseerden zich toen dat veel talenten niet verzilverd werden en besloten het initiatief te nemen daar iets aan te doen. Ze sloegen de handen ineen en richtten Stichting Cosmicus op.

Visie

De oprichters van Cosmicus wilden projecten en activiteiten organiseren die zouden bijdragen aan de cognitieve ontwikkeling, sociale integratie en maatschappelijke betrokkenheid van (nieuwe) Nederlanders. Dat zouden zowel educatieve en wetenschappelijke als sociale en culturele projecten moeten zijn. Op die manier zouden studenten niet alleen in intellectueel opzicht, maar ook op sociaal gebied, worden voorbereid op de pluriforme samenleving. Met deze visie liepen ze, achteraf gezien, ver voor op hun tijdgenoten. Zij wilden “de deskundigheid van studenten bevorderen”, “wederzijdse integratie bevorderen”, “alternatieve paradigma’s ontwikkelen” en “nationale en internationale samenwerkingen bevorderen” (zie de statuten). Met betrekking tot onderwijs gingen ze uit van “gelijkwaardigheid van alle levensbeschouwingen en maatschappelijke stromingen”. Vanuit deze brede en inclusieve kijk op de maatschappij hebben ze gekozen voor de naam Cosmicus (i.e. wereldburger). Hoewel de meesten van hen Turkse wortels hadden en veel van de activiteiten in de beginjaren gericht waren op Turkse Nederlanders, hebben zij vanaf het begin aangegeven dat Stichting Cosmicus geen Turkse organisatie is, maar er juist naar streeft om een afspiegeling te vormen van de gehele pluriforme samenleving.

Mentoring en huiswerkbegeleiding

In de eerste jaren werd vooral gefocust op mentoring. Door middel van individuele begeleiding, door en voor studenten, probeerde Stichting Cosmicus voor- en vroegtijdig schooluitval tegen te gaan, die onder nieuwe Nederlanders tot op de dag van vandaag relatief hoog is. De één-op-één relatie tussen mentor en mentee en vooral de voorbeeldfunctie van de mentor, droeg sterk bij aan het zelfvertrouwen, de motivatie en het doorzettingsvermogen van de mentee. Naast mentoring werd ook aan huiswerkbegeleiding gedaan. Hbo- en universitaire studenten ondersteunden jongere studenten bij hun huiswerk. Hetzelfde deden ze ook voor leerlingen van het voorgezet onderwijs. De focus lag vooral op havo-vwo-leerlingen, omdat zij thuis en op school te weinig aandacht en ondersteuning kregen.

Naast mentoring en huiswerkbegeleiding werden ook tal van andere projecten georganiseerd, zoals sollicitatie- en leiderschapstrainingen, workshops gericht op snellezen, netwerken en het schrijven van een goed cv. Studenten werden aangemoedigd en geïnspireerd om na hun universitaire studie te promoveren. Zo zijn in het kader van het NWO-subsidieprogramma “Kleurrijk Onderzoekstalent” samen met de Universiteit Utrecht voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd. Sociale activiteiten zoals excursies in binnen- en buitenland en sportevenementen werden regelmatig georganiseerd. Ook werden tijdens de Ramadan iftar-diners gegeven om ontmoeting en dialoog tussen mensen van verschillende culturen te bevorderen.

Landelijk

Wat begon als een lokale studentenorganisatie in Amsterdam groeide rond de eeuwwisseling uit tot een landelijke studentenorganisatie met acht vestigingen verspreid over het hele land. Na Amsterdam (1996) werden Cosmicus-studentenorganisaties opgericht in Rotterdam (1996), Nijmegen (1996), Utrecht (1996), Leiden (1999), Den Haag (1999), Tilburg (2000) en Enschede (2001). Deze lokale studentenorganisaties werden ondersteund door Stichting Cosmicus, die ondertussen naar Utrecht was verhuisd. In de jaren erop zou Stichting Cosmicus zich in Rotterdam huisvesten en uiteindelijk vanaf 2015 in Den Haag.

Vrede

Na de aanslagen van 11 september 2001 en de moorden op Pim Fortuyn in 2002 en Theo van Gogh in 2004, heeft Cosmicus met haar studentenorganisaties veel lokale activiteiten georganiseerd gericht op harmonie en solidariteit in de samenleving. In 2004 en 2005 vonden in Amsterdam, Rotterdam, Tilburg en Nijmegen grote vredessymposia plaats, genaamd Voorlopers in de Vrede. Het doel was om de aandacht te vestigen op een aantal voorlopers in de vrede, inspiratie te putten uit hun bijdragen aan de samenleving, en te focussen op de meerwaarde van vrede, dialoog en interactie in de samenleving.

Cascade

Het jaar 2004 was een belangrijk jaar voor Stichting Cosmicus, omdat toen werd gestart met het uitgeven van het blad Cascade. De Cascade belicht actuele onderwerpen die spelen in het gehele onderwijsveld en die te maken hebben met diversiteit in een pluriforme samenleving. Tot op heden hebben meer dan 100 auteurs, zoals hoogleraren, onderzoekers en praktijkdeskundigen voor de Cascade geschreven. De Cascade verschijnt vier keer per jaar en wordt verspreid onder leraren, directies en besturen van basisscholen, scholen voor voortgezet onderwijs, mbo’s, hbo’s en universiteiten. Daarnaast ontvangen leden van de stichting het blad, alsook diverse politici en ambtenaren die zich bezighouden met onderwijs en diversiteit. De Cascade is te vinden in verschillende bibliotheken in Nederland. Momenteel zijn er plannen om de Cascade te vernieuwen. Vanaf 2017 zal de Cascade niet meer in gedrukte versie worden uitgebracht, maar zal worden overgegaan tot een digitaal platform, om zo een bredere doelgroep te bereiken.

Kinderboeken- en vrijwilligersproject

In 2005 heeft Stichting Cosmicus het kinderboekenproject opgezet. Bekende Turkse kinderboekjes zijn naar het Nederlands vertaald om Turks-Nederlandse ouders meer bij de taalontwikkeling van hun kind te betrekken. Verhalen die ouders uit hun eigen kindertijd herkenden, konden zij op deze manier in het Nederlands aan hun eigen kinderen voorlezen. Een ander initiatief uit die tijd was het vrijwilligersproject (2004-2007). Dit was gericht op het stimuleren en ondersteunen van vrijwilligerswerk voor en door allochtone jongeren, omdat zij relatief minder participeerden in vrijwilligerswerk dan autochtone jongeren.

Diversiteit

De groei van Stichting Cosmicus leidde ertoe dat haar aandachtsgebied zich uitbreidde. Meer en meer Nederlanders van uiteenlopende achtergronden begonnen deel uit te maken van de organisatie. Ook werd steeds vaker samengewerkt met andere partijen. Dit weerspiegelde zich onder meer in de samenstelling van het bestuur, de Raad van Advies, het Comité van Aanbeveling en de doelgroep van Stichting Cosmicus: er ontstond een mix van man-vrouw, allochtoon-autochtoon, bèta-alfa-gamma.

Cosmicus onderwijskenmerken

Binnen de gelederen van Stichting Cosmicus groeide de wens om een meer concrete bijdrage te leveren aan het onderwijs. Daarom is in 2005 een werkgroep gestart met het in kaart brengen van wat de deelnemers karakteristiek vinden voor goed onderwijs in een pluriforme samenleving, de zogeheten Cosmicus onderwijskenmerken. Deze onderwijskenmerken worden regelmatig herzien en zonodig aangepast en/of aangevuld. Vanuit deze ideeën voor goed onderwijs in een pluriforme samenleving en haar jarenlange ervaring op het gebied van onderwijs en diversiteit nam Stichting Cosmicus in 2006 het initiatief om samen met een scholengemeenschap in Rotterdam en onder diens bewind een school voor voortgezet onderwijs op te richten. Het onderwijskundig profiel van de school is een mix van de Cosmicus onderwijskenmerken en die van het bestuur van de scholengemeenschap, ingebed in de eigen schoolcontext. De verantwoordelijkheid voor het onderwijskundig profiel ligt bij het schoolbestuur, maar daarover is nauwe samenwerking met Stichting Cosmicus. In de jaren daarna hebben ook andere scholengemeenschappen (van diverse denominaties) interesse getoond in de Cosmicus onderwijskenmerken en zijn er eveneens mee aan de slag gegaan. Daarnaast zijn er scholen die zijn opgericht door mensen die Stichting Cosmicus en de Cosmicus onderwijskenmerken een warm hart toedragen. Ook hiervoor geldt dat de verantwoordelijkheid van de scholen bij het schoolbestuur ligt, maar dat er samenwerking is met Stichting Cosmicus. De stichting heeft een faciliterende en intermediërende rol tussen de scholen op het gebied van de Cosmicus onderwijskenmerken.

Transformatie

De studentenverenigingen waarmee Stichting Cosmicus aanvankelijk is begonnen zijn na verloop van tijd langzaamaan op de achtergrond geraakt. Dat heeft verschillende redenen, zoals de opkomst van meer gelijksoortige studentenverenigingen, de veranderende behoeftes van de samenleving, de wens om daarop in te spelen, de beperkte beschikbare middelen en de noodzaak om keuzes te maken. Stichting Cosmicus ziet de huidige toegenomen segregatie, polarisatie en tegenstellingen in de samenleving als een grote bedreiging voor een gezonde manier van leven. Cosmicus vindt het nodig om aan deze trend vanuit het onderwijs meer tegenwicht te bieden. Daarom zijn de activiteiten van de stichting zich meer gaan richten op (wereld)burgerschap, internationalisering en duurzaamheid.

INESPO

Zo nam Stichting Cosmicus in 2009 het initiatief tot het organiseren van een internationale duurzaamheidsolympiade in Nederland, genaamd INESPO (International Environment & Sustainability Project Olympiad). Stichting Cosmicus hecht veel waarde aan INESPO, omdat het leerlingen met interesse in bètavakken, wetenschap en techniek uitdaagt oplossingen te bedenken voor duurzaamheidsvraagstukken. Dat houdt in dat leerlingen zich zowel inzetten voor de behoeftes van de huidige generatie als voor de behoeftes van toekomstige generaties. In 2016 deden 250 leerlingen en leraren uit 49 landen mee aan INESPO. Stichting Cosmicus heeft INESPO in samenwerking met tientallen nationale en internationale partners georganiseerd, zoals de Universiteit Utrecht, Milset, Intel Isef, Mostratec, Universiteit van Amsterdam, gemeente Utrecht, de provincies Zeeland, Zuid-Holland en Utrecht, DuurzaamDoor, IVN, NPOINT, Het Spoorwegmuseum, etc.

ProDiv

Tussen 2011-2012 heeft Stichting Cosmicus in opdracht van de samenwerkende A+O fondsen (de Stichting Arbeidsmarkt en Opleidingsfonds) het project ProDiv vormgegeven. Het doel van ProDiv was om talentvolle nieuwe Nederlanders in mbo’s, hogescholen of universiteiten en pas afgestudeerden kennis te laten maken met de decentrale overheden (gemeenten, provincies en waterschappen) als werkgever door eventuele stage-, werk-, afstudeer-, werkervarings- en/of traineeplekken. In de praktijk blijkt namelijk dat het voor beide partijen lastig is om in contact te komen met elkaar en dat hoogopgeleide Nederlanders met een diverse achtgrond ondervertegenwoordigd zijn binnen deze organisaties. In totaal zijn er in twee jaar tijd 22 werkgeversbezoeken door het hele land georganiseerd, waaraan 333 studenten en alumni deelgenomen hebben en waaruit 110 Dynamic Duo’s zijn ontstaan. Diverse gemeenten, provincies en waterschappen hebben op deze manier stage-, werk-, afstudeer-, werkervarings- en/of traineeplekken vervuld.

Onderwijsconferentie

Stichting Cosmicus heeft in 2012, 2013 en 2015 in totaal vier grote onderwijsconferenties georganiseerd. In 2016 zal een vijfde onderwijsconferentie plaatsvinden. Het doel van de conferenties is kennisdeling, verbinding en trendwatching met betrekking tot algemeen onderwijsbeleid en in het bijzonder op het gebied van diversiteit in het onderwijs. Stichting Cosmicus heeft de conferenties in samenwerking georganiseerd met onder meer de PO-raad, VO-Raad, MBO-Raad, Vereniging Hogescholen, Verenigde Bijzondere Scholen, EP-Nuffic, de Onderwijsinspectie, De Nederlandsche Bank, UNESCO, Hogeschool van Amsterdam en ECORYS.

Rondetafelgesprekken en expertmeetings

Stichting Cosmicus organiseert ook geregeld lezingen, expertmeetings en rondetafelgesprekken. Zo zijn er in 2015 naar aanleiding van de aanslagen in Europa en de rest van de wereld, rondetafelgesprekken georganiseerd over de rol van het onderwijs in de bestrijding van radicalisering.

Stichting Cosmicus anno 2017

Anno 2017 houdt Stichting Cosmicus zich bezig met de internationale duurzaamheidsolympiade INESPO, het onderwijsblad Cascade, onderwijsconferenties, rondetafelgesprekken en de verdere ontwikkeling van de Cosmicus onderwijskenmerken. Stichting Cosmicus ziet de huidige toegenomen segregatie, polarisatie en tegenstellingen in de samenleving als een grote bedreiging voor een gezonde manier van leven. Cosmicus vindt het nodig om aan deze trend vanuit het onderwijs meer tegenwicht te bieden. Daarom zijn de activiteiten van de stichting zich meer gaan richten op (wereld)burgerschap, internationalisering en duurzaamheid.